COVID-19 (YENİ KORONAVİRÜS) SORULAR VE CEVAPLAR

Koronavirüs nedir?

Koronavirüsler, hem hayvanlarda hem de insanlarda bulunan geniş bir virüs ailesidir. Bazıları insanları enfekte eder ve soğuk algınlığından, Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi daha ciddi hastalıklara neden olduğu bilinmektedir.

COVID-19 nedir?

COVID-19, en son keşfedilen koronavirüsün neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Bu yeni virüs ve hastalık, Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde salgın başlamasından önce bilinmiyordu.

COVID-19’un belirtileri nelerdir?

COVID-19’un en yaygın semptomları ateş, yorgunluk ve kuru öksürüktür. Bazı hastalarda ağrı ve sızı, burun tıkanıklığı, burun akıntısı, boğaz ağrısı veya ishal olabilir. Bu semptomlar genellikle hafiftir ve yavaş yavaş başlar. Bazı insanlar enfekte olur, ancak herhangi bir semptom görülmez ve kendilerini kötü hissetmezler. Çoğu insan (yaklaşık% 80) özel tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşir. COVID-19 virüsünü alan her 6 kişiden yaklaşık 1’i ağır hastalanmakta ve nefes almakta güçlük çekmektedir. Yaşlı insanlar ve yüksek tansiyon, kalp problemleri veya diyabet gibi altta yatan tıbbi sorunları olanların ciddi hastalık geliştirme olasılığı daha yüksektir. Hastalığa yakalanan insanların yaklaşık % 2’si ölmüştür. Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk çeken insanlar mutlaka tıbbi yardım almalıdır.

COVID-19 nasıl yayılır?

COVID-19 virüsü kişiden kişiye, hasta bir kişi tarafından öksürme, hapşırma veya solunum esnasında havaya atılan küçük damlacıklar yoluyla bulaşır. Hasta kişinin yakınında bulunan diğer kişiler havadaki damlacıkları soluyarak enfekte olabildikleri gibi, damlacıkların etraftaki nesnelere ve yüzeylere düşmesi ve insanların buralara temas etmiş kirli elleriyle gözlerine, burunlarına veya ağızlarına dokunmasıyla da COVID-19’a yakalanmaları mümkündür.  Bu yüzden hasta olan bir kişiyle arada 1 metreden (3 feet) daha fazla mesafe bulundurmak ve elleri sık sık yıkamak çok önemlidir. DSÖ, COVID-19’un yayılma yolları konusunda devam eden araştırmaları değerlendirmekte ve güncellenmiş bulguları paylaşmaktadır.

COVID-19’a neden olan virüs hava yoluyla bulaşabilir mi?

Bugüne kadar yapılan çalışmalar, COVID-19’a neden olan virüsün esas olarak havaya atılan solunum damlacıkları ile temas yoluyla bulaştığını göstermektedir. Bu nedenle korunmak için hasta ya da şüpheli kişilerle arada en az 1 metre mesafe olmasına dikkat edilmelidir.

Hiçbir semptomu olmayan bir kişiden COVID-19 bulaşabilir mi?

Hastalığın ana bulaş yolu öksüren ve hapşıran biri tarafından atılan solunum damlacıklarıdır. Hiçbir semptomu olmayan bir kişiden COVID-19’a yakalanma riski çok düşüktür. Ancak, COVID-19 olan birçok insan özellikle hastalığın erken döneminde sadece hafif semptomlar yaşamaktadır. Bu nedenle, örneğin hafif bir öksürüğü olan ve hasta hissetmeyen bir kişiden COVID-19’un diğer kişilere bulaşması mümkündür.

Hastalığı olan birinin dışkısından COVID-19 bulaşır mı?

Enfekte bir kişinin dışkısından COVID-19’a yakalanma riski düşük olarak görülmektedir. İlk araştırmalar bazı durumlarda virüsün dışkıda mevcut olabileceğini öne sürsede, bu yoldan yayılma salgının ana özelliği değildir. Ancak düşük te olsa böyle bir risk bulunduğundan, lavaboyu kullandıktan sonra ve yemekten önce ellerin düzenli olarak su ve sabunla temizlenmesi çok önemlidir.

COVID-19’la ilgili olarak endişeye kapılmalı mıyım?

COVID-19’un yayıldığı bir bölgede değilseniz veya bu alanların birine seyahat etmediyseniz veya kendisini iyi hissetmeyen ve hasta olan biriyle yakın temasta değilseniz, bu hastalığa yakalanma şansınız şu an için düşüktür. Ancak, dozunda bir stres ve endişe, makul önlemler alabilmeniz için riskleri doğru bir şekilde belirlemenize yardımcı olacaktır . Sağlıkçılar ve ulusal halk sağlığı otoriteleri  COVID-19’un bölgenizde olup olmadığı konusunda doğru bilgi kaynaklarıdır. Yaşadığınız durumdan haberdar olmak ve kendinizi korumak için uygun önlemleri almak konusunda bilinçlenmek önemlidir.

COVID-19 salgınının olduğu bir bölgede iseniz, enfeksiyon riskini ciddiye almanız gerekir. Ulusal ve yerel sağlık yetkilileri tarafından verilen tavsiyelere uymalısınız. Çoğu insan için COVID-19 sadece hafif bir hastalığa neden olsa da, bazı insanlar için hastalık daha ciddi ve hatta nadiren ölümcül olabilmektedir. Yaşlı insanlar ve önceden mevcut sağlık sorunları (yüksek tansiyon, kalp problemleri veya diyabet gibi) olanlar daha savunmasız görünmektedir.

Evcil hayvanımdan COVID-19 bulaşabilir mi?

Hayır, şu anda, kediler ve köpekler gibi evcil hayvanların enfekte olduğuna veya COVID-19’u bulaştırdığına dair bir kanıt yoktur.

Sağlık Bakanlığı’nın bu konuda yaptığı çalışmalar nelerdir?

Bakanlığımız tarafından hastalıkla ilgili dünyadaki gelişmeler ve hastalığın uluslararası yayılımı yakından takip edilmektedir. Yeni Koronavirus (COVID-19) hastalığına yönelik Risk Değerlendirme ve Bilim Kurulu toplantıları yapılmıştır. Konunun tüm tarafları (THY, Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü, Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü gibi paydaşlar) sürece dahil edilerek takip ve toplantılar yapılmaya devam edilmektedir. 7/24 çalışma esasına göre ekipler oluşturulmuştur. Ülkemizde, Dünya Sağlık Örgütü’nün önerileri ile paralel olarak gerekli önlemler alınmıştır. Havalimanları,deniz giriş noktaları ve kara hudut kapıları gibi Ülkemizin giriş noktalarında riskli bölgelerden gelebilecek hasta yolcuların tespitine yönelik önlemler alınmış ve hastalık şüphesi varlığında yapılması gerekenler belirlenmiştir. Hastalığa yönelik tanı, olası vakada uygulanacak prosedürler, korunma ve kontrol önlemleri ile ilgili bir rehber hazırlanmıştır. Tespit edilen vakalara yönelik yönetim algoritmaları oluşturulmuş ve ilgili tarafların görev ve sorumlulukları tanımlanmıştır. Rehberde ayrıca vaka görülen ülkelere gidecek veya oralardan gelecek kişilerin yapması gerekenler de yer almaktadır. Sürekli güncellenen bu rehbere Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü’nün resmi web sitesinden ulaşılabilmektedir. Salgının görüldüğü bölgelerden gelen uçak ve gemiler gibi uluslararası taşıtlara, uluslararası giriş noktalarında bulunan  Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü  Sağlık Denetleme Merkezleri tarafından gerekli denetim yapılmaktadır. Ayrıca olası vaka tanımına uyan kişiler, solunum yolu numunesi alınarak, numune sonucu çıkana kadar sağlık tesisi koşullarında izole edilmektedir.

Kendimi korumak için maske takmalı mıyım?

Öksürük gibi solunum semptomları olmayan kişilerin tıbbi maske takmasına gerek yoktur. DSÖ, COVID-19 semptomları olan kişilerin ve öksürük, ateş gibi semptomları olan bireylere bakan kişilerin maske kullanmalarını önermektedir. Maske kullanımı sağlık çalışanları ve birisinin (evde veya sağlık kuruluşunda) bakımıyla uğraşan kişiler için çok önemlidir.

DSÖ, tıbbi maskelerin rasyonel kullanımı konusunda tavsiyede bulunmakta ve  böylece değerli kaynakların gereksiz yere israfını ve maskelerin potansiyel olarak yanlış kullanımını önlemektedir ( Maske kullanımı için DSÖ tavsiyeleri). Bir maskeyi sadece solunum yolu semptomlarınız varsa (öksürme veya hapşırma), hafif semptomlarla COVID-19 enfeksiyonundan şüpheleniyorsanız veya COVID-19 enfeksiyonundan şüphelenilen birinin bakımıyla uğraşıyorsanız kullanın. Şüpheli bir COVID-19 enfeksiyonu vakası, vakaların bildirildiği bölgelerdeki seyahatlerle veya bu bölgelerde seyahat eden ve hastalanan biriyle yakın temasla bağlantılıdır.

Kendinizi ve diğerlerini COVID-19’a karşı korumanın en etkili yolları, ellerinizi sık sık temizlemek, öksürdüğünüzde dirseğinizin iç kısmı  veya mendil ile ağız ve burnunuzu kapatmak ve öksüren veya hapşıran insanlardan en az 1 metre (3 feet) uzakta durmaktır. Daha fazla bilgi için, yeni koronavirüse karşı temel koruyucu önlemlere bakınız.

Bir maske nasıl takılır, kullanılır, çıkarılır ve atılır ?

  1. Maske sadece sağlık çalışanları, bakım görevlileri ve ateş ve öksürük gibi solunum semptomları olan kişiler tarafından kullanılmalıdır.
  2. Maskeye dokunmadan önce, ellerinizi alkol bazlı bir el dezenfektanı veya sabun ve su ile temizleyin.
  3. Maskeyi alın ve yırtık veya delik olup olmadığını inceleyin.
  4. Hangi tarafın üst taraf olduğunu (metal şeridin olduğu yerde) belirleyin.
  5. Maskenin doğru tarafının dışarıya baktığından emin olun (renkli taraf).
  6. Maskeyi yüzünüze yerleştirin. Maskenin metal şeridini veya sert kenarını, burnunuza göre şekillendirin.
  7. Maskenin alt kısmını, ağzınızı ve çenenizi kaplayacak şekilde, aşağı doğru çekin.
  8. Kullandıktan sonra maskeyi çıkarın; maskenin potansiyel olarak kontamine olmuş yüzeylerine dokunmamak için maskeyi yüzünüzden ve kıyafetlerinizden uzak tutarak kulaklara takılan lastik kısımlardan çıkarın.
  9. Kullanımdan hemen sonra maskeyi kapalı bir kutuya atın.
  10. Maskeye dokunduktan veya maskeyi çıkardıktan sonra el hijyeni uygulamasını gerçekleştirin – Alkol bazlı el dezenfektanı kullanın veya gözle görülür şekilde kirlenmişse ellerinizi su ve sabunla yıkayın.

    Hastalık tanısı için Ülkemizde neler yapılmaktadır?

    Güncellenen vaka tanımları doğrultusunda COVID-19 hastalığı olasılığı düşünülen kişilerden numune alınmakta ve tanıyı teyit için gerekli incelemeler yapılmaktadır. Şüpheli kişilerden solunum yolu örneği alınarak Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarında değerlendirilmektedir. Laboratuvarlarda solunum yolu numunelerinde önce panKoronavirüs testi yapılmakta, pozitif çıkan numunelerde sekans analizi yapılarak hastalığın tanısı net olarak konulabilmektedir.

    Tur araçları nasıl temizlenmelidir?

    Bu araçların iyi havalandırılması ve standart genel temizliğinin yapılması önerilmektedir.
    -Araçların, kullanım sırasında, sık sık taze hava ile havalandırılması sağlanmalıdır. Araç klimatizasyonunda, havanın dışarıdan alınan hava ile ısıtılması ve soğutulması tercih edilmelidir. Araç içerisinde havanın araç içi dönüşümü kullanılmamalıdır.
    -Araçların, standart genel temizliğinin mümkün ise her kullanım sonrasında yapılması önerilmektedir.
    -Misafirlerin, kişisel eşyalarını, örneğin valizlerini taşıyan kişilerin, virüs uzun süre cansız yüzeylerde yaşayamayacağı için hastalık varlığında dahi bulaştırıcı olması (hastalık yayılımında risk yaratması) beklenmemektedir. Ancak, genel olarak bu tür işlemler sonrasında derhal eller yıkanmalı veya el antiseptiği kullanılarak el temizliği sağlanmalıdır.
    -Hastalığın yoğun olduğu bölgelerden gelen misafirler bulunması durumunda, misafirler arasında ateşi, hapşırığı, öksürüğü olan var ise, ona maske takılması ve sürücünün de kendini koruması için maske takması tavsiye edilir. 112 aranarak bilgi verilmesi ve yönlendirilen sağlık kuruluşuna öncesinde haber verilerek gidilmesi sağlanmalıdır.

    Otellerde alınması gereken önlemler nelerdir?

    Virüs uzun süre cansız yüzeylerde yaşayamayacağı için konaklama tesislerinde standart temizlik önlemleri yeterlidir.
    -El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    -Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kağıt mendil ile kapatılması, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek iç kısmının kullanılması, solunum hijyen önerilerine dikkat edilmesi, mümkünse kalabalık yerlere girilmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve yüzün kapatması, mümkünse tıbbi maske kullanılması önerilmektedir.
    -Virüs uzun süre cansız yüzeylerde yaşayamayacağı için hastanın valizlerini taşıyan kişilere bulaş beklenmemektedir.
    -Erişilebilir yerlere alkollü el antiseptiği konulması ve kullanılması hakkında kişilerin teşvik edilmesi önemlidir.

    Havaalanı çalışanlarının alması gereken önlemler nelerdir?

    -Genel enfeksiyondan korunma önlemleri alınmalıdır.
    -El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    -Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kağıt mendil ile kapatılması, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek iç kısmının kullanılması, solunum hijyen önerilerine dikkat edilmesi, mümkünse kalabalık yerlere girilmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve yüzün kapatılması, mümkünse tıbbi maske kullanılması önerilmektedir.
    -Virüs uzun süre cansız yüzeylerde yaşayamayacağı için hastanın valizlerini taşıyan kişilere bulaş beklenmemektedir.
    -Erişilebilir yerlere alkollü el antiseptiği konulması ve kullanılması hakkında kişilerin teşvik edilmesi önemlidir.

    Turistlerle aynı oteli veya restoranı kullanan kişiler ne yapmalıdır?

    Genel enfeksiyondan korunma önlemleri alınmalıdır.
    -El hijyenine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır. Antiseptik içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
    -Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir.

    -Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağızın tek kullanımlık kağıt mendil ile kapatılması, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek iç kısmının kullanılması, solunum hijyen önerilerine dikkat edilmesi, mümkünse kalabalık yerlere girilmemesi, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve yüzün kapatılması, mümkünse tıbbi maske kullanılması önerilmektedir.
    -Vaka olması durumunda yapılacak işlemler sağlık çalışanları tarafından planlanacaktır.

    Bu virüs kimlere bulaşabilir?

    COVID-19 virüsünün dolaştığı bir bölgede yaşayan veya seyahat eden insanlar enfeksiyon riski altında olabilir. Şu anda COVID-19, enfekte kişilerin büyük çoğunluğunun bildirildiği Çin’de dolaşımdadır. Diğer ülkelerden enfekte olanlar, Çin’den yakın zamanda seyahat eden veya virüs bulaşmış olduğunu bilmeden bir hastanın bakımıyla ilgilenmiş aile üyeleri, iş arkadaşları veya tıp uzmanları gibi bu gezginlerle yakın yaşayan veya çalışan kişilerden oluşmaktadır.

    COVID-19 ile hasta olan kişilere bakan sağlık çalışanları daha yüksek risk altındadır ve uygun enfeksiyon önleme ve kontrol prosedürleriyle kendilerini korumalıdırlar. Çin’de virüsün dolaşımda olduğu alanların dışında yaşayan insanlar virüs ile yüksek enfeksiyon riski altında değildir.

    DSÖ, virüsün nerede dolaşımda olduğunu ve insanların kendilerini enfeksiyondan nasıl koruyacağını daha iyi anlamak için bu salgının epidemiyolojisini sürekli olarak izlemektedir. Daha fazla bilgi için DSÖ’nün güncel durum raporlarına bakınız.

    Kimlerde hastalığın şiddetli seyretme riski vardır?

    COVID-19’un insanları nasıl etkilediği hakkında daha fazla şey öğrenmemiz gerekse de, şimdiye kadar, yaşlı insanlar ve önceden mevcut hastalıkları (diyabet ve kalp hastalığı gibi) olan kişilerde hastalığın şiddetli seyretme riski daha fazla gibi görünmektedir.

    Virüs yüzeylerde ne kadar süre canlı kalır?

    COVID-19’a neden olan virüsün yüzeylerde ne kadar süre hayatta kaldığı kesin değildir, ancak diğer koronavirüsler gibi davrandığı düşünülmektedir. Çalışmalar, koronavirüslerin (COVID-19 virüsü hakkında ön bilgiler dahil) yüzeylerde birkaç saat veya birkaç güne kadar canlı kalmaya devam edebileceğini göstermektedir. Bu süre, farklı koşullar altında değişebilir (örn. Yüzey tipi, ortam sıcaklığı veya nemi).

    Bir yüzeyin enfekte olduğunu düşünüyorsanız, virüsü öldürmek ve kendinizi ve diğerlerini korumak için basit bir dezenfektanla temizleyin. Ellerinizi alkol bazlı bir el dezenfektanıyla temizleyin veya sabun ve su ile yıkayın. Kirli ellerle gözlerinize, ağzınıza veya burnunuza dokunmaktan kaçının.

    COVID-19 enfeksiyonunun neden olduğu hastalıkla, grip veya soğuk algınlığı arasındaki fark nedir?

    COVID-19 enfeksiyonu, grip veya soğuk algınlığı olan kişilerde genellikle ateş, öksürük ve burun akıntısı gibi solunum semptomları gelişir. Birçok semptom benzer olsa da farklı virüslerden kaynaklanır. Benzerlikleri nedeniyle, hastalığı sadece semptomlara dayanarak tanımlamak zor olabilir. Bu yüzden birisinin COVID-19 olup olmadığını doğrulamak için laboratuvar testleri gereklidir.
    Her zaman olduğu gibi, DSÖ öksürük, ateş ve nefes alma güçlüğü çeken kişilerin acilen tıbbi yardım almasını önermektedir. Hastalar, semptomlar görülmeye başlamasından 14 gün önce seyahat etmişlerse veya solunum yolu semptomları olan biriyle yakın temasta bulunmuşlarsa bunları sağlık yetkililerine bildirmelidir.

    Kuluçka süresi ne kadardır?

    Kuluçka dönemi, enfeksiyon ile hastalığın klinik semptomlarının başlangıcı arasındaki zamandır. Çoğu değerlendirmelere göre COVID-19 için kuluçka dönemi 1-14 gün arasında olup en yaygın değerlendirme 5 gün olduğu yönündedir. Daha fazla veri elde edildikçe bu tahminler güncellenecektir.

    COVID-19 hiçbir belirti göstermeyen bir kişiden bulaşabilir mi?

    Enfekte hastaların virüsü başkalarına bulaştırabileceği zamanı anlamak, hastalığı kontrol altına alma çabaları için çok önemlidir. COVID-19 için bulaşıcılık dönemini belirlemek amacıyla enfekte kişilerden ayrıntılı tıbbi bilgilere ihtiyaç vardır. Son raporlara göre, COVID-19 ile enfekte olmuş kişilerin önemli semptomlar göstermeden önce bulaştırıcı olabileceği düşünülmektedir. Bununla birlikte, şu anda mevcut olan verilere dayanarak, akut semptomları olan insanlar virüs yayılımının çoğuna neden olmaktadır.

    DSÖ sağlığın korunması konusundaki tavsiyesini değiştirdi mi?

    Hayır, tavsiyeler değişmemiştir. DSÖ, solunum yoluyla yayılan herhangi bir virüste olduğu gibi, insanlara 2019-nCoV enfeksiyonundan kendilerini nasıl koruyacakları konusunda tavsiyelerde bulunmuştur.

    Ayrıca, sağlık bakım hizmeti görevlerinde sağlık çalışanlarının kendilerini enfeksiyondan koruyabilmeleri hayati önem taşımaktadır. DSÖ’nün sağlık tesislerinde enfeksiyon önleme ve kontrol tedbirleri hakkındaki kılavuzunu yayınlamıştır.

    COVID19’un rapor edildiği bir yerden gönderilmiş olan posta ya da kargo paketlerini almak güvenli midir?

    Evet, güvenlidir. Enfekte bir kişinin ticari malları kontamine etme olasılığı düşüktür ve COVID-19’a neden olan virüsün, taşınmış, mesafe katetmiş ve farklı koşullara ve sıcaklığa maruz bırakılmış bir paketten bulaşma riski de düşüktür.

    COVID-19’un önlenmesinde ve tedavisinde antibiyotikler etkili midir?

    Hayır, antibiyotikler virüslere karşı etkili değildir, bakteriyel enfeksiyonlara karşı etkilidir.  Antibiyotikler, COVID-19’un önlenmesi veya tedavisi için kullanılmamalıdır. Sadece bir bakteriyel enfeksiyonu tedavi etmek için ve bir doktor tarafından yönlendirildiği şekilde kullanılmalıdır.

    COVID-19 için bir aşı, ilaç veya tedavi var mı?

    Bugüne kadar, yeni koronavirüsü önlemek veya tedavi etmek için önerilen spesifik bir ilaç yoktur. Bununla birlikte COVID19 virüsü ile enfekte olanlar semptomları hafifletmek ve tedavi etmek için uygun bakım hizmeti almalı ve ciddi hastalığı olanlara optimize edilmiş destekleyici bakım hizmeti sağlanmalıdır.

    Bazı spesifik tedaviler araştırılmakta olup bunların klinik deneylerle testleri gerçekleştirilecektir. DSÖ, COVID-19’u tedavi etmek üzere aşı ve ilaç geliştirme çabalarını koordine etmeye yardımcı olmaktadır.

    Kendinizi ve diğerlerini COVID-19’a karşı korumanın en etkili yolları, ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkamak veya alkollü el dezenfektanı ile temizlemek, öksürürken ve hapşırırken ağız ve burnunuzu dirseğinizin iç kısmı veya mendil ile kapamak ve öksüren veya hapşıran insanlarla en az 1 metre (3 feet) mesafede olmaktır. Daha fazla bilgi için, yeni koronavirüse karşı temel koruyucu önlemlere bakınız.

    Yapmamam gereken bir şey var mı?

    Aşağıdaki önlemler COVID-19’a karşı etkili değildir ve zararlı olabilir:

    • Sigara içmek
    • Geleneksel bitkisel ilaçları almak
    • Birden fazla maske takmak
    • Antibiyotik gibi ilaçları doktor reçete etmeden kullanmak

    Ateş, öksürük ve nefes almada zorluk şikayetleriniz varsa, daha şiddetli bir enfeksiyonun gelişmesi riskini azaltmak için zamanında tıbbi yardım alın ve son seyahat öykünüzü doktorunuzla mutlaka paylaşın.

    Kaynaklar: